پرتره‌هایی روسی با داستان‌های شگفت انگیز

0 135

نمایشگاه پرتره‌ی اشخاص ادبی و فرهنگی و هنری برجسته روس در گالری ملی پرتره‌ی لندن برگذار شده است. این نمایشگاه با عنوان «روسیه و هنر: عصر تولستوی و چایکوفسکی» نسلی از هنرمندان کمتر شناخته شده‌ی روسیه را در معرض دید قرار می‌دهد.

داستایوفسکی در عمرش تنها یک بار در مقابل نقاشی به نام واسیلی پروف[۱] نشست. نقاش تحت تاثیر جو متاثر از زمانه، پرتره‌ای از داستایوفسکی دوره‌ی تزاری کشیده، پوشیده در پوستین بلند و دست‌های گره کرده؛ خشونت زمانه و سختی‌های زندگی داستایوفسکی در این پرتره به خوبی به تصویر در آمده است. پرتره به سفارش شخصی به نام پاول ترتیاکوف[۲] کشیده شده است. این شخص بنیانگذار گالری ترتیاکف مسکو است. ترتیاکوف بخش بزرگی از سرمایه‌ی شخصی‌اش را صرف جمع آوری هنر قبل از انقلاب روسیه کرده و سپس مجموعه را به شهر مسکو تقدیم کرده است.

۳۱

در این نمایشگاه پرتره‌هایی از داستایوفسکی، چایکوفسکی، تولستوی، تورگینف و چخوف و … به نمایش در آمده اند.

هر بیست و شش پرتره از گالری ترتیاکوف به امانت گرفته شده و بیشترشان برای اولین بار در خارج از روسیه به نمایش درمی‌آیند.

گردانده‌ی این نمایشگاه دکتر رزالیند بلیکسلی[۳] است که از اکتبر سال ۲۰۱۶ ریاست بخش تاریخ هنر کمبریج را بر عهده دارد و عضو افتخاری گالری ملی پرتره‌ی لندن هم هست. دکتر بلیکسلی کتابی نیز با عنوان «بوم روسی» در دست انتشار دارد، که کتابی است دانشگاهی اما بسیار خواندنی در باب روسیه‌ی تزاری در فاصله‌ی سال‌های ۱۷۵۷ تا ۱۸۸۱٫ دوره‌ای که در آن هنرمندان روسی هویتی مشخصا روسی پدید آورده و در بسیاری از موارد در کیفیت کارها از همسایگان اروپایی خود پیشی گرفته بودند. تحقیق و پژوهش و نوشتن این کتاب هفت سال به طول کشیده است.

برخی از هنرمندانی که کارهایشان در این نمایشگاه ارائه شده در خارج از روسیه کمتر شناخته شده اند.

۳۲

 برای مثال پروف، که مطالعاتش بیشتر در زمینه‌ی اقشار پایین دست جامعه بوده و یا والنتین سروف[۴]، که آثارش بهترین نمونه‌ی سبک امپرسیونیسم روسی است.

عمده‌ی پرتره‌ها متعلق به مردان است. یکی از جالب توجه ترین آثار پرتره‌ی مودست موسورسکی[۵] است، که به دست رپین[۶] کشیده شده. رپین این پرتره را در دو هفته‌ی آخر حیات موسورسکی در بیمارستان کشیده است. نبوغ عصیانگر موسورسکی در این پرتره بازتاب یافته.

اثر جالب توجه دیگر پرتره‌ی لغت شناس روس، ولادیمیر دال[۷] است. ولادیمیر دال ترانه‌های فولکلور و ضرب المثل‌های روسی را جمع آوری کرده است. چشمان حریص و آماده به بلعیدن واژگان در این پرتره به خوبی به نمایش در آمده است.

از این بیست و شش پرتره تنها شش پرتره متعلق به زنان است. برجسته ترین آن ها، پرتره‌ی شاعر روس، آناخماتوآ است. نقاش این پرتره اُلگا دلا وس کاردوفسکایا[۸] است. شعر آنااخماتوآ وحشت دوره‌ی بلشویکی و استالینی را به نمایش می‌گذارد. همین شعرها بود که باعث محاکمه‌ی آناخماتوا شد. پرتره‌ی این شاعر در کنار همسر آن زمانش به تصویر کشیده شده است. ازدواج این دو به دلیل دوری‌های طولانی مدت به جدایی ختم شد.

نقطه‌ی شروع کتاب دکتر رزالیند بلیکسلی از زمان تاسیس آکادمی هنر روسیه در سنت پترزبورگ (سال ۱۷۵۷) است، که حدود یک دهه پیشتر از تاسیس آکادمی هنر سلطنتی لندن در سال ۱۷۶۸ است.

دکتر بلیکسلی با جزئیات تمام نقش قدرتمند آکادمی هنر روسیه را در پیدایش دوران هنری جدید، نگاه به هنر غرب و بازگشت به سنت‌های داخلی و انعکاس آن‌ها در هنر معاصر شرح داده است. وی ادعای دوران شوروی را در مورد آکادمی هنر روسیه، برجسته و منزه بودن آن را زیر سوال می‌برد. وی به شیوه‌ی پذیرش هنرجو در آکادمی اشاره می‌کند. در ابتدای فعالیت اساتیدی از فرانسه استخدام شده و هنرجویان از دوران نوجوانی و پس از آموختن مهارت‌های ابتدایی نزد دیگر استادان به آکادمی می‌پیوستند. در حالی که از سال ۱۷۶۴ به بعد، طی برنامه ای که به آزمایشی اجتماعی بی شباهت نیست، کودکان از پنج سالگی وارد مدرسه‌ی شبانه روزی شده، و والدین حق خارج کردن فرزاندانشان را تا پایان دوره نداشته اند، و هنرجویان از ارتباط با دیگر اقشار جامعه منع می‌شدند. شرایط آنقدر سخت و دشوار، و مکان خواب بچه‌ها آنقدر سرد بوده که طی ده سال انتهایی قرن هجدهم هفتاد و سه نفر از سیصد و هشتاد هنرمند جوان آکادمی می‌میرند.

در شروع کار، تمرکز آکادمی آموزش کشیدن صحنه‌های تاریخی و حماسی بود، اما بعدتر کشیدن پرتره موضوع اصلی کار هنرمندان قرار گرفت. نقاشان پرتره‌ای که به صورت مستقیم یا غیر مستقیم تحت آموزش آکادمی قرار داشتند همان کسانی هستند که نقاشی‌هایشان در این نمایشگاه خاص به نمایش درآمده است.

ارس کیبرنسکی[۹] که پرتره‌ی متهورانه‌ای از خودش کشیده، فرزند نامشروع زمین داری بود که از شش سالگی در آکادمی آموزش دید و جزو شاگردان ممتاز دوره‌ی خود بود.

یکی دیگر از نقاشی‌های جالب توجه این نمایشگاه نقاشی ایوان کرامسکوی[۱۰]، پرتره‌ی الکسندر لنسکی[۱۱] در نقش پتروچیو است. پتروچیو یکی از شخصیت‌های نمایشنامه‌ی «رام کردن زن سرکش» اثر شکسپیر است.

۳۳

کرامسکوی نقاش به همراه چهارده نفر دیگر شورشی در آکادمی به راه انداخت، که به «شورش چهارده تن» معروف شد. آن‌ها می‌خواستند علاقه‌ی شخصی خودشان را به تصویر بکشند، نه موضوعاتی از پیش تعیین شده.

بلیکسلی محققی جسور است، برای نگارش کتاب به سراغ منابعی مهجور رفته است، رد پاهای تاریخی را در نامه‌های شخصی دنبال کرده و با یافته‌هایش روایت‌های پذیرفته شده‌ی فعلی را زیر سوال می‌برد. یافته‌های او نوری بر جنبه‌های ناشناخته‌ی تاریخ هنر روس تابانده و به ما یادآوری می‌کند که بخش‌هایی از میراث فرهنگی روسیه اغلب در کشاکش مناسبات سیاسی موجود نادیده گرفته می‌شوند.

منبع: برداشت آزاد از سایت دانشگاه کمبریج

[۱] Vasily Perov

 [۲] Pavel Tretyakov

[۳] Rosalind Blakesley

[۴] Valentin Serov

[۵] Modest Mussorgsky

[۶] Repin

[۷] Vladimir Dal

[۸] Olga Della-Vos-Kardovskaia

[۹] Orest Kiprensky,

[۱۰] Ivan Kramskoy

[۱۱] Alexander Lensky

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.